de opportunistDe Opportunist


De opportunist is het eerste deel van de "2008- trilogie", een drieluik waarin de wereldwijde financiële crisis centraal staat die sinds 2008 de wereld, in wisselende mate, in haar greep houdt. Volgens mij zal 2008 tot een historisch zeer belangrijk jaar uitgroeien; binnen 20 of 30 jaar tijd zal een veel gestelde vraag zijn: “Ben je voor of na 2008 geboren?” De reden hiervan is dat de financiële crisis van 2008 nog lang niet over is, zelfs eerder in een beginfase verkeert dan dat het einde ervan in zicht is.

Het eerste deel van de trilogie heb ik “De Opportunist” genoemd. Het is een roman die beoogt de kredietcrisis te analyseren – niet door op de technische aspecten ervan in te gaan, maar meer door een licht te laten schijnen op het opportunisme dat ten grondslag ligt aan het ontstaan ervan. Ik heb het dan over het opportunisme waar inmiddels de bank industrie om bekend staat, het opportunisme dat heeft geresulteerd in het feit dat een groot deel van de wielerwereld stimulerende middelen gebruikt (heeft), het opportunisme van populistische politici die beloftes scanderen waarvan ze weten dat ze niet waar gemaakt kunnen worden.

De meeste experts zijn het erover eens dat we in 2008 dichtbij de financiële afgrond verkeerden. En sinds dat jaar lijkt er het een en ander verandert, maar de realiteit is dat het graaigedrag van bankiers onverminderd doorgaat, het systematisch dopinggebruik in de sport ook vandaag de dag nog plaats vindt, en het maken van loze beloftes aan kiezers door politici omdat ze er electoraal garen bij spinnen gebeurt meer dan ooit tevoren. Het zijn reflecties van een doorgeslagen opportunisme dat heerst in de samenleving, het staat allemaal in verbinding met elkaar, het is een en hetzelfde fenomeen.

Welk fenomeen? En waar mag dat extreem opportunisme dan wel vandaan komen? En is opportunisme niet juist iets goeds? Is opportunisme niet het hart dat het bloed door de slagaderen van de vrije markt doet pompen, ervoor zorgt dat we er allemaal op vooruit gaan? Waarborgt opportunisme niet de vrije ontwikkeling van het individu? Kenmerkt een vrije maatschappij zich niet door individuen die zich via “opportunistisch gedrag” kunnen ontwikkelen? Nietzsche zei eens dat wat ons drijft is der Wille zur Macht; die macht die grijp je, desnoods ten koste van anderen, op die manier bepaal je je eigen lot. En was dat overigens ook niet de onzichtbare hand waar Adam Smith het over had?

De Opportunist is een roman over esthetiek, overlevingsdrift, competentie, waarin het opportunisme, dat zo wijd verspreidt is geraakt in onze maatschappij aan de kaak wordt gesteld. Het zijn namelijk niet alleen bankiers, wielrenners en politici, die zich hieraan schuldig maken maar het zit in ons allemaal geworteld. Wij zijn de bankiers, wij adoreren sporters, wij kiezen de politici. De Opportunist is een toegankelijke roman die ons een spiegel voorhoudt en aantoont dat de crisis niet alleen onvermijdelijk was en is, maar dat het onze oerdriften zijn die er feitelijk voor zorgen dat de geschiedenis zich min of meer blijft herhalen.